Świtezianka, ballada Adama Mickiewicza, jest czwartym w kolejności utworem zawartym tomiku Poezje, w jego pierwszej części. Zbiór ten został wydany w Wilnie, w roku 1922. Zawierał Ballady i Romanse oraz przedmowę O poezji romantycznej, miał znaczenie epokowe ze względu na wprowadzenie nurtu romantycznego, nawiązującego treściami do ludowej poezji, obyczajów i wyobrażeń. Stąd właśnie w Świteziance ludowe pochodzenie bohaterów, czy puenta nawiązująca do ludowego wzorca sprawiedliwości - nie ma zbrodni bez kary. Autor szczególnie zaś napiętnował złamanie danej przysięgi - Bo kto przysięgę naruszy, ach biada jemu, za życia biada! I biada jego złej duszy! W utworze panuje tajemnicza atmosfera, zagadkowa fabuła do końca nie pozwala przewidzieć losu kochanków. Historia ta wydarzyła się rzekomo w borze nieopodal jeziora Świteź, późnym, letnim wieczorem. O głównych bohaterach wiemy niewiele, o ile chłopak jest młodym, lekkomyślnym i zmiennym w uczuciach myśliwym, o tyle dziewczyna pozostaje do końca tajemniczą nieznajomą. Nawet wszechwiedzący narrator, mieszkaniec okolicznych terenów, choć orientuje się doskonale w przebiegu dotychczasowych schadzek i tematyki rozmów dwojga ludzi, przyznaje się do kompletnej niewiedzy na temat niewiasty. Zjawiskiem charakterystycznym dla gatunku ballady jest przekazanie przyrodzie cech fantastycznych, jej rozbudowane, bogate opisy pozwalają odbiorcy wczuć się w klimat panujący w rzeczywistości przedstawionej, a przez to lepiej pojąć sens Świtezianki. Natura odgrywa w balladzie niezwykle ważną rolę, będąc tłem dla toczących się wydarzeń. Trudno nie dostrzec, że ideą przewodnią utworu jest niestałość męskich uczuć, młodzieniec poprzysięga dziewczynie dozgonną wierność i zaangażowanie, by niedługo potem ulec pokusom dziewiczej piękności, będącej w rzeczywistości tą samą postacią. Będąc wystawionym na próbę nie podołał jej, dając przestrogę czytelnikom twórczości Mickiewicza, sam zaś ponieść musi karę tysiąca lat cierpienia pod modrzewiem...